وقتی فولاد و ارز هر روز گران میشوند؛ چرا تولیدکننده باید با قیمت گذشته تولید کند؟
مهرداد آلان، عضو هیاتمدیره انجمن قطعهسازان استان تهران، در یادداشتی با عنوان «تولیدکننده با قیمت دیروز، مواد اولیه فردا را چگونه بخرد؟» به چالشهای نظام قیمتگذاری در صنعت خودرو پرداخت. وی در ابتدای این یادداشت با نقل قولی از پیتر دراکر، پدر مدیریت مدرن، نوشت: بزرگترین خطر در دوران آشوب، خود آشوب نیست؛ بلکه اداره کردن آینده با منطق دیروز است.
به گزارش بازتاب رسانه آلان با اشاره به ساختار فعلی قیمتگذاری در صنعت خودرو اظهار کرد: سالهاست صنعت خودرو ایران با روشی اداره میشود که فرض آن ثبات نسبی قیمتهاست؛ روشی که در آن قیمت قطعات تعیین میشود و سپس ماهها بعد، در صورت افزایش هزینهها، مذاکراتی طولانی برای اصلاح آن آغاز میشود. اما پرسش اینجاست که آیا اقتصاد امروز ایران همچنان با همان منطق گذشته اداره میشود؟
عضو هیاتمدیره انجمن قطعهسازان استان تهران افزود: فولاد هر روز قیمت جدیدی دارد. مواد پلیمری، ارز، دستمزد، حملونقل، انرژی و هزینههای مالی نیز دائماً در حال تغییر هستند. هیچ فروشنده مواد اولیه حاضر نیست کالای خود را با قیمت چند ماه قبل عرضه کند. هیچ بانک و هیچ تأمینکنندهای نیز هزینههای خود را با نرخهای گذشته محاسبه نمیکند. تنها حلقهای که همچنان انتظار میرود با قیمتهای گذشته کار کند، تولیدکننده است.
وی ادامه داد: نتیجه این وضعیت روشن است. سرمایه در گردش بنگاهها به جای توسعه و سرمایهگذاری، صرف جبران فاصله میان هزینههای امروز و قیمتهای گذشته میشود. منابعی که باید صرف نوسازی تجهیزات، افزایش کیفیت و توسعه محصول شوند، در چرخه تأمین نقدینگی روزمره مصرف میشوند.
آلان تصریح کرد: شاید این هزینهها در صورتهای مالی خودروسازان بهسرعت دیده نشوند، اما در کارخانهها هر روز در حال پرداخت شدن هستند؛ در توقف نوسازی ماشینآلات، در پروژههای توسعهای که به تعویق میافتند، در نیروهای متخصصی که حفظ آنها هر روز دشوارتر میشود، در جرایم بیمه و مالیاتی که بدون توجه به تأخیر در اصلاح قیمتها، ماه به ماه محاسبه میشوند و در سرمایهای که باید صرف ساختن آینده شود، اما صرف عبور از امروز میشود.
وی هشدار داد: فرسایش تدریجی که نهایتاً منجر به تعطیلی کارخانه میشود، از روزی شروع میشود که توسعه و تعمیرات اساسی متوقف شدهاند. ماشینآلات و خطوط وصلهپینهای که عمر خود را کردهاند و جایگزین نشدهاند، دیر یا زود خاموش میشوند.
عضو هیاتمدیره انجمن قطعهسازان استان تهران با اشاره به تجربیات جهانی گفت: بیش از پنجاه سال پیش، پس از شوکهای نفتی دهه ۱۹۷۰، بسیاری از صنایع بزرگ جهان به این نتیجه رسیدند که قراردادهای مبتنی بر قیمت ثابت در اقتصادهای متغیر دوام نمیآورند. به همین دلیل به سمت فرمولهای تعدیل خودکار و قیمتگذاری شناور حرکت کردند.
وی افزود: امروز در بسیاری از قراردادهای صنعتی جهان، از صنعت خودرو گرفته تا هوافضا، انرژی و زیرساخت، قیمتها بر اساس یک فرمول مشخص محاسبه میشوند. از همان روز امضای قرارداد مشخص است که اگر فولاد، ارز، دستمزد یا انرژی تغییر کند، سهم آن در قیمت محصول چگونه اصلاح خواهد شد. در این مدل، فرمول جایگزین چانهزنی میشود و شاخص جایگزین مذاکرات فرسایشی.
آلان تأکید کرد: مطالبه امروز زنجیره تأمین افزایش قیمت نیست؛ مطالبه، استقرار یک نظام قیمتگذاری هوشمند است.
به گفته وی، در چنین نظامی سهم فولاد، مواد پلیمری، ارز، دستمزد، انرژی و هزینههای مالی در بهای تمامشده مشخص بوده و تغییرات این شاخصها بهصورت ماهانه یا فصلی در قیمت قطعه اعمال میشود؛ نه با نامهنگاریهای چندماهه، نه با جلسات متعدد و نه پس از آنکه بخش مهمی از نقدینگی تولیدکننده از بین رفته باشد.
وی خاطرنشان کرد: سالهاست درباره اصلاح قراردادها صحبت میکنیم، اما هزینهها با سرعتی بسیار بیشتر از قراردادها تغییر میکنند.
عضو هیاتمدیره انجمن قطعهسازان استان تهران در پایان تصریح کرد: فشار بر زنجیره تأمین، صرفهجویی نیست؛ انتقال بحران به آینده است. صنعت خودرو امروز بیش از افزایش قیمت، به اصلاح منطق قیمتگذاری نیاز دارد. زیرا مواد اولیه، سازمان مالیاتی و تأمین اجتماعی منتظر اصلاح قرارداد نمیمانند، اما از تولیدکننده انتظار داریم با قیمتهای گذشته تولید کند.
